Μεταξύ 65 και 85 ετών: Αν εξακολουθείτε να έχετε αυτές τις 5 ικανότητες, γερνάτε καλά
Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι γερνούν καλά επειδή δεν νιώθουν πόνο ή επειδή μπορούν ακόμη να πραγματοποιούν τις καθημερινές τους δραστηριότητες.
Όμως, η πραγματική εικόνα της γήρανσης δεν αποκαλύπτεται σε ένα ιατρικό ραντεβού ή σε μια εξέταση αίματος, αλλά στις καθημερινές κινήσεις: Nα σηκωθείτε από μια καρέκλα, να περπατήσετε με σιγουριά ή να σκύψετε χωρίς δεύτερη σκέψη.
Η διαφορά ανάμεσα σε όσους διατηρούν την αυτονομία τους σε προχωρημένη ηλικία και σε όσους αρχίζουν να τη χάνουν πολύ νωρίτερα δεν είναι θέμα τύχης ή μόνο γονιδίων. Βρίσκεται σε ένα μικρό σύνολο σωματικών και νευρολογικών ικανοτήτων που, όταν διατηρούνται, δείχνουν ότι το σώμα παραμένει ανταποκρινόμενο, προσαρμοστικό και ανθεκτικό.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτές οι ικανότητες συχνά χάνονται σταδιακά. Το σώμα προσαρμόζεται στην έκπτωση και οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται πάντα τι δεν μπορούν πια να κάνουν όπως παλιά. Έτσι, η επιδείνωση γίνεται συχνά αντιληπτή μόνο όταν έχει ήδη προχωρήσει πολύ.
Οι 5 ικανότητες που δείχνουν ότι γερνάτε καλά (έστω και μερικές από αυτές να μπορείτε να κάνετε, δείχνει ότι τα πάτε πολύ καλά)
1. Να σηκώνεστε από καρέκλα χωρίς να χρησιμοποιείτε τα χέρια σας
Αυτή η απλή κίνηση είναι από τους καλύτερους δείκτες λειτουργικής δύναμης. Δεν αφορά μόνο δυνατά πόδια, αλλά την ικανότητα του σώματος να στηρίζει το βάρος του χωρίς βοήθεια.
Όταν κάποιος χρειάζεται να σπρωχτεί με τα χέρια, αυτό συχνά δείχνει αδυναμία στους μύες των μηρών και των ισχίων. Με τα χρόνια, αν αυτοί οι μύες δεν δουλεύουν, χάνουν μάζα και ισχύ. Το πρόβλημα είναι ότι πολλοί συνηθίζουν να χρησιμοποιούν τα χέρια τους και σταματούν να προκαλούν τα πόδια τους, επιταχύνοντας την έκπτωση.
Η διατήρηση αυτής της ικανότητας δείχνει ότι έχετε ακόμη μια σταθερή βάση για περπάτημα, ανέβασμα σκάλας και αντίδραση σε ένα παραπάτημα.
2. Να περπατάτε προς τα πίσω με ασφάλεια για μερικά βήματα
Το περπάτημα προς τα πίσω δεν είναι κάτι που κάνουμε συχνά — και ακριβώς γι’ αυτό είναι τόσο αποκαλυπτικό. Απαιτεί προσοχή, ισορροπία, συντονισμό και καλή επικοινωνία ανάμεσα στον εγκέφαλο και το σώμα.
Όσοι μπορούν να το κάνουν σταθερά, συνήθως έχουν μικρότερο κίνδυνο πτώσης. Αυτή η δεξιότητα αντανακλά και καλή γνωστική λειτουργία, αφού ο εγκέφαλος πρέπει ενεργά και συνεχώς να επεξεργάζεται χωρικές πληροφορίες.
Η απώλειά της είναι συχνά ένα πρώιμο σημάδι ότι η ισορροπία και ο συντονισμός χρειάζονται προσοχή.
3. Να σκύβετε μπροστά και να ακουμπάτε τα δάχτυλα των ποδιών χωρίς να λυγίζετε τα γόνατα
Η ευλυγισία δεν αφορά μόνο την άνεση· είναι μια μορφή προστασίας για το σώμα. Η καλή κινητικότητα στη μέση και στα πόδια κάνει ευκολότερες τις καθημερινές εργασίες, όπως το ντύσιμο, το δέσιμο των κορδονιών ή το να μπείτε σε ένα αυτοκίνητο.
Η υπερβολική δυσκαμψία συνήθως χτίζεται μετά από χρόνια περιορισμένης κίνησης και έλλειψης διατάσεων. Όταν η ευλυγισία διατηρείται, το σώμα κινείται με λιγότερη προσπάθεια, υπάρχει λιγότερος πόνος στη μέση και μικρότερος κίνδυνος τραυματισμού.
Αυτή η ικανότητα δείχνει ότι οι μύες και οι αρθρώσεις σας διατηρούν ακόμη ελαστικότητα και καλή συνολική κατάσταση.
4. Να στέκεστε στο ένα πόδι για 30 δευτερόλεπτα
Η ισορροπία είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες της αυτονομίας στη μεγαλύτερη ηλικία. Το να στέκεστε στο ένα πόδι δοκιμάζει δύναμη, συντονισμό, σταθερότητα και την ικανότητα του νευρικού συστήματος να διορθώνει μικρές αστάθειες.
Όταν αυτή η ικανότητα μειώνεται, αυξάνεται ο κίνδυνος πτώσεων — μία από τις κύριες αιτίες σοβαρού τραυματισμού στους ηλικιωμένους. Το καλό είναι ότι η ισορροπία μπορεί να εκπαιδευτεί και να βελτιωθεί, ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία.
Η διατήρησή της είναι ξεκάθαρο σημάδι ότι το σώμα σας ανταποκρίνεται καλά στις προκλήσεις του περιβάλλοντος.
5. Να σηκώνεστε από το πάτωμα χωρίς να χρησιμοποιείτε τα χέρια σας
Αυτή είναι μία από τις πιο ολοκληρωμένες — και ταυτόχρονα πιο παραμελημένες — ικανότητες. Το να σηκωθείτε από το πάτωμα απαιτεί δύναμη, ευλυγισία, συντονισμό και ισορροπία να συνεργάζονται.
Το να μπορείτε να το κάνετε χωρίς βοήθεια δείχνει ότι το σώμα διαθέτει ένα καλό λειτουργικό απόθεμα. Αυτό το απόθεμα είναι που κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια γρήγορη ανάκαμψη μετά από μια πτώση και σε πιο σοβαρές συνέπειες.
Όταν αυτή η ικανότητα χάνεται, χάνεται μαζί της και ένα σημαντικό κομμάτι σωματικής αυτονομίας.
Γιατί αυτές οι ικανότητες έχουν μεγαλύτερη σημασία απ’ όσο νομίζετε
Καθεμία από αυτές τις δεξιότητες, μόνη της, μπορεί να φαίνεται μικρή. Μαζί όμως λειτουργούν σαν ένα είδος συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τη γήρανση. Όταν μία αρχίζει να υποχωρεί, συχνά οι υπόλοιπες ακολουθούν με τον χρόνο.
Τα καλά νέα είναι ότι καμία τους δεν χάνεται για πάντα. Το ανθρώπινο σώμα ανταποκρίνεται σε ερεθίσματα ακόμη και σε μεγαλύτερες ηλικίες. Απλές κινήσεις, επαναλαμβανόμενες με συνέπεια, μπορούν να επαναφέρουν δύναμη, ισορροπία και συντονισμό.
Πρακτικές συμβουλές για να διατηρήσετε και να ξανακερδίσετε αυτές τις ικανότητες
Αξιολογείτε τον εαυτό σας μία φορά τον μήνα και να είστε ειλικρινείς.
Εξασκείτε λειτουργικές κινήσεις καθημερινά, έστω και για πέντε λεπτά.
Δώστε προτεραιότητα στη συνέπεια και όχι στην ένταση.
Αποφύγετε την υπερβολική άνεση: το να βασίζεστε συνεχώς σε στήριξη επιταχύνει την απώλεια ικανότητας.
Αν έχετε ανησυχίες ή ιατρικά προβλήματα, συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία πριν ξεκινήσετε.
Σημαντικές διευκρινίσεις:
Αυτές οι ικανότητες δεν είναι “τεστ διάγνωσης” ούτε απόδειξη ότι κάποιος γερνά καλύτερα από τους περισσότερους. Είναι ενδείξεις λειτουργικής κατάστασης (δύναμη, ισορροπία, κινητικότητα, συντονισμός).
Οι απόλυτοι στόχοι (π.χ. “30 δευτερόλεπτα στο ένα πόδι”, “να σηκώνεσαι χωρίς χέρια”) δεν είναι ίδιοι για όλους. Επηρεάζονται από ηλικία, βάρος, τραυματισμούς, αρθρίτιδα, ζάλη, νευρολογικά, φόβο πτώσης κ.λπ.
Τι ισχύει για καθεμία από τις 5 ικανότητες
Σήκωμα από καρέκλα χωρίς χέρια: Πολύ καλός δείκτης δύναμης ποδιών/ισχίων και λειτουργικότητας. Χρησιμοποιείται και σε κλινικά τεστ (π.χ. chair stand).
Περπάτημα προς τα πίσω: Πράγματι “τεστάρει” ισορροπία/συντονισμό και μπορεί να δείξει αυξημένο κίνδυνο πτώσης, αλλά δεν είναι απαραίτητο να το κάνουν όλοι, ειδικά αν υπάρχει ζάλη/αστάθεια.
Να ακουμπάς δάχτυλα χωρίς λύγισμα: Η ευλυγισία βοηθά, όμως αυτό το συγκεκριμένο μπορεί να είναι δύσκολο λόγω ανατομίας/οπίσθιων μηριαίων/μέσης.
Στάση στο ένα πόδι: Πολύ χρήσιμος δείκτης ισορροπίας. Αλλά ο στόχος “30’’” είναι απλός κανόνας, όχι νόμος.
Σήκωμα από πάτωμα χωρίς χέρια: Είναι όντως σύνθετη δεξιότητα και δείχνει δύναμη/κινητικότητα/συντονισμό. Όμως μπορεί να περιορίζεται από γόνατα/ισχία/μέση.
Αν όμως 2–3 από αυτά δυσκολεύουν ξαφνικά (και ειδικά αν υπάρχει πτώση, ζάλη, αδυναμία, μούδιασμα, πόνος στο στήθος, έντονη αστάθεια), καλύτερα να αναζητήσετε ιατρική αξιολόγηση.
Το να γερνάμε καλά δεν σημαίνει να μη γερνάμε — σημαίνει να διατηρούμε όσο περισσότερες ικανότητες γίνεται, ώστε να ζούμε με αυτονομία, ασφάλεια και αξιοπρέπεια.
Πηγή