Η είδηση του θανάτου της Μάργκαρετ Αλεξίου, μιας εξέχουσας προσωπικότητας της ελληνικής λογοτεχνίας και του πολιτισμού, συγκλονίζει τον ακαδημαϊκό κόσμο. Με σημαντική προσφορά στη μελέτη της ελληνικής γλώσσας και παράδοσης, η Αλεξίου άφησε πίσω της ένα πλούσιο έργο που αναδεικνύει τη σημασία του θρήνου στην ελληνική κουλτούρα, επηρεάζ
Πέθανε η Μ.Αλεξίου
0
Πέθανε στις 16 Σεπτεμβρίου 2026, στο σπίτι της στην Αγγλία, η Μάργκαρετ Αλεξίου, μία από τις σημαντικότερες μελετήτριες της ελληνικής γραμματείας και του ελληνικού πολιτισμού των τελευταίων δεκαετιών. Η είδηση του θανάτου της έγινε γνωστή λίγες ημέρς μετά, από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, όπου υπηρέτησε ως καθηγήτρια Νεοελληνικών Σπουδών και Συγκριτικής Λογοτεχνίας.
Η Μάργκαρετ Αλεξίου γεννήθηκε το 1939 στο Μπέρμιγχαμ της Αγγλίας και αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ακαδημαϊκής της ζωής στη μελέτη της ελληνικής γλώσσας, λογοτεχνίας και παράδοσης. Δίδαξε για περίπου δύο δεκαετίες στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, προτού αναλάβει την Έδρα «Γιώργος Σεφέρης» στο Χάρβαρντ.
Μην τρώτε αυτό το τρόφιμο – Προκαλεί καρκίνο του παχέος εντέρου, προειδοποιούν οι ειδικοί
Το έργο που την έκανε γνωστή
Το όνομά της συνδέθηκε ιδιαίτερα με το βιβλίο «The Ritual Lament in Greek Tradition», που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1974 και θεωρείται πλέον κλασικό έργο στις σχετικές επιστημονικές μελέτες.
Η Αλεξίου μελέτησε τον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται ο θρήνος στην ελληνική παράδοση, από την αρχαιότητα μέχρι τους νεότερους χρόνους. Στο έργο της εξέτασε μεταξύ άλλων τα μοιρολόγια, τις τελετουργίες του πένθους, την αρχαία τραγωδία και τη βυζαντινή παράδοση, αναζητώντας τις συνέχειες αλλά και τις αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν την απώλεια.
Δεν περιορίστηκε, όμως, στον θρήνο. Η έρευνά της κάλυψε ένα ιδιαίτερα μεγάλο φάσμα της ελληνικής πνευματικής παράδοσης, από την αρχαιότητα και το Βυζάντιο μέχρι την Κρητική Αναγέννηση και τη νεοελληνική λογοτεχνία, με μελέτες μεταξύ άλλων για τον Καβάφη και τον Βιζυηνό.
Από το Μπέρμιγχαμ στην Έδρα Σεφέρη του Χάρβαρντ
Κόρη του κλασικού φιλολόγου Τζορτζ Ντέρουεντ Τόμσον και της Κάθριν Φρέιζερ, η Αλεξίου μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον έντονου ενδιαφέροντος για την κλασική γραμματεία και τον πολιτισμό. Σπούδασε κλασική φιλολογία στο Κέμπριτζ και στη συνέχεια ξεκίνησε την ακαδημαϊκή της πορεία.
Στο Χάρβαρντ κατείχε την Έδρα «George Seferis Professor of Modern Greek Studies» και ήταν επίσης καθηγήτρια Συγκριτικής Λογοτεχνίας. Αργότερα αναδείχθηκε σε ομότιμη καθηγήτρια.
Το έργο της επηρέασε πολλές γενιές ερευνητών. Το Χάρβαρντ, ανακοινώνοντας τον θάνατό της, την χαρακτήρισε μία από τις πιο επιδραστικές και γενναιόδωρες μορφές των Νεοελληνικών Σπουδών των τελευταίων 50 ετών, σημειώνοντας ότι δίδαξε τρεις γενιές μελετητών.
Η παρακαταθήκη της, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο στα βιβλία και στις ακαδημαϊκές μελέτες της, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο συνέβαλε ώστε η ελληνική λογοτεχνία, η προφορική παράδοση, ο θρήνος και τα μοιρολόγια να μελετηθούν ως κομμάτια μιας μακράς και διαρκώς εξελισσόμενης πολιτισμικής ιστορίας.
Η Aνακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων για το θάνατο της Μάργκαρετ Αλεξίου:
Με θλίψη ενημερωθήκαμε ότι η διακεκριμένη βυζαντινολόγος, νεοελληνίστρια και επίτιμο μέλος της Εταιρείας μας, Margaret Alexiou (Μάργκαρετ Αλεξίου) απεβίωσε στο σπίτι της στην Αγγλία.
Κόρη του Βρετανού κλασικού φιλόλογου Τζωρτζ Τόμσον, η Μάργκαρετ Αλεξίου σπούδασε κλασική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, του οποίου ήταν διδάκτωρ. Υπήρξε Ομότιμη Καθηγήτρια Νεοελληνικών Σπουδών και Συγκριτικής Λογοτεχνίας στην έδρα Γιώργος Σεφέρης στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, όπου και διαδέχτηκε τον Γιώργο Σαββίδη. Κλασικό θεωρείται πλέον το έργο της «Ο τελετουργικός θρήνος στην ελληνική παράδοση» (The Ritual Lament in Greek Tradition) (1974), που κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις του ΜΙΕΤ, σε μετάφραση Δημήτρη Γιατρομανωλάκη και επιμέλεια Παναγιώτη Ροϊλού (ο οποίος και την διαδέχτηκε στην έδρα Σεφέρης).
Στην ανακοίνωση που εξέδωσε το Χάρβαρντ για τον θάνατό της, τονίζεται ότι ήταν «μία από τις πιο επιδραστικές, διορατικές και γενναιόδωρες νεοελληνίστριες των τελευταίων πενήντα ετών, (που) εκπαίδευσε τρεις γενιές μελετητών στις Νεοελληνικές Σπουδές και σε συναφή πεδία».
Πηγή