Η Τουρκία, μέσω της έκδοσης αντι-NAVTEX, έχει υιοθετήσει μια στρατηγική αμφισβήτησης των ελληνικών και κυπριακών θαλάσσιων δικαιωμάτων, όπως αποκαλύπτει πρόσφατη έρευνα. Από το 2018, έχουν καταγραφεί 215 τέτοιες ενέργειες, οι οποίες υπονομεύουν το διεθνές σύστημα ναυτικών προειδοποιήσεων, που αρχικά προοριζόταν για την ασφάλεια
Αιγαίο: 215 τουρκικές αντι-NAVTEX από το 2018 – Πώς η Άγκυρα αμφισβητεί Ελλάδα και Κύπρο
Μια αποκαλυπτική έρευνα του Χάρη Καρανίκα για τον ANT1 φέρνει στο φως τη συστηματική χρήση του διεθνούς συστήματος NAVTEX από την Τουρκία για την προβολή των διεκδικήσεών της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Από το 2018 έχουν καταγραφεί 215 τουρκικές αντι-NAVTEX, ενώ σε δεκάδες περιπτώσεις η Άγκυρα φέρεται να αντιγράφει ελληνικές και κυπριακές συντεταγμένες, παρουσιάζοντας τις σχετικές δραστηριότητες ως συντονισμένες από τις δικές της αρχές. Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση του ερευνητικού πλοίου Abeille Marengo, για το οποίο η Τουρκία εξέδωσε δύο αντικρουόμενες αναγγελίες.
Σε μέσο προβολής των διεκδικήσεών της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο έχει μετατρέψει η Τουρκία το διεθνές σύστημα ναυτικών προειδοποιήσεων NAVTEX, σύμφωνα με τα ευρήματα δημοσιογραφικής έρευνας του Χάρη Καρανίκα για τον ANT1.
Πρόκειται για ένα σύστημα που δημιουργήθηκε με πρωταρχικό σκοπό την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και την προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα, το οποίο, σύμφωνα με την έρευνα, χρησιμοποιείται από την Άγκυρα για την αμφισβήτηση ελληνικών και κυπριακών αρμοδιοτήτων.
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται αποτυπώνουν την έκταση της πρακτικής: 215 τουρκικές αντι-NAVTEX από το 2018, με τις αναγγελίες να στρέφονται κατά ελληνικών και κυπριακών ναυτικών προειδοποιήσεων.
Η ανάλυση των ψηφιακών αρχείων του τουρκικού Κέντρου Ασφάλειας Ακτών και του σταθμού της Αττάλειας καταγράφει επαναλαμβανόμενες περιπτώσεις στις οποίες οι τουρκικές αρχές αμφισβητούν την αρμοδιότητα αναγνωρισμένων σταθμών, αντιγράφουν συντεταγμένες και επικαλούνται την ασφάλεια των ναυτιλλομένων.
Το Abeille Marengo και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η υπόθεση του γαλλικού ερευνητικού πλοίου Abeille Marengo, το οποίο πραγματοποιεί εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, στο πλαίσιο του έργου Great Sea Interconnector (GSI).
Οι έρευνες πραγματοποιούνται στην περιοχή Κάσου και Καρπάθου, όπου οι δραστηριότητες του πλοίου έχουν αποτελέσει αντικείμενο τουρκικών αναγγελιών και ελληνικών αντιδράσεων.
Στις 10 Νοεμβρίου 2026, το Abeille Marengo αναχώρησε από το Ηράκλειο, με προορισμό την περιοχή των ερευνών.
Το ίδιο βράδυ, ο τουρκικός σταθμός της Αττάλειας εξέδωσε NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι οι εργασίες του πλοίου πραγματοποιούνται σε συντονισμό με τις τουρκικές αρχές και με τη συγκατάθεσή τους.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, το πλοίο δεν είχε ζητήσει καμία άδεια από την Τουρκία.
Αντίθετα, οι σχετικές άδειες είχαν ζητηθεί και εκδοθεί από την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ η πορεία του πλοίου είχε ήδη δημοσιοποιηθεί μέσω των αντίστοιχων NAVTEX.
Η τουρκική αναγγελία βασίστηκε, σύμφωνα με την έρευνα, σε γεωγραφικές συντεταγμένες που είχαν προηγουμένως δημοσιοποιηθεί από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές.
Με αυτόν τον τρόπο, η Άγκυρα επιχείρησε, κατά την ανάλυση του ANT1, να παρουσιάσει τις εργασίες του πλοίου ως δραστηριότητα που είχε πραγματοποιηθεί υπό τουρκικό συντονισμό.
Η αντίφαση: Πρώτα χωρίς τουρκική συγκατάθεση και μετά με συγκατάθεση
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο σταθμός της Αττάλειας είχε εκδώσει προηγουμένως αναγγελίες με ακριβώς αντίθετο περιεχόμενο.
Στις 6 Νοεμβρίου 2026, η Τουρκία εξέδωσε τέσσερις αντι-NAVTEX μέσα σε ένα 24ωρο, αριθμό που, σύμφωνα με την έρευνα, αποτελεί ρεκόρ από τον Απρίλιο του 2020.
Σε δύο από αυτές τις αναγγελίες, που αφορούσαν την Ελλάδα και την Κύπρο, υποστήριζε ότι δεν υπήρχε συγκατάθεση των τουρκικών αρχών για τις έρευνες του Abeille Marengo.
Ωστόσο, στις 10 Νοεμβρίου, στις 21:30, ο ίδιος σταθμός εξέδωσε νέα NAVTEX, παρουσιάζοντας τις ίδιες εργασίες ως συντονισμένες και εγκεκριμένες από την Τουρκία.
Το αξιοσημείωτο είναι ότι, σύμφωνα με έλεγχο που πραγματοποιήθηκε στις 13 Νοεμβρίου, οι προηγούμενες αναγγελίες δεν είχαν ανακληθεί.
Έτσι, στο επίσημο τουρκικό σύστημα εμφανίζονταν ταυτόχρονα δύο αντικρουόμενοι ισχυρισμοί για τις ίδιες έρευνες: ότι πραγματοποιούνταν χωρίς τουρκική συγκατάθεση και ότι είχαν εγκριθεί από τις τουρκικές αρχές.
Η αντίφαση αυτή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της έρευνας για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται οι τουρκικές NAVTEX.
Η απάντηση της Αθήνας στην τουρκική NAVTEX
Η ελληνική αντίδραση υπήρξε άμεση.
Στις 11 Νοεμβρίου 2026, η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, μέσω του σταθμού Ηρακλείου, εξέδωσε την αντι-NAVTEX NAVWARN 1441/26, χαρακτηρίζοντας την τουρκική αναγγελία άκυρη και ανίσχυρη.
Η ελληνική πλευρά επισήμανε ότι σημαντικό τμήμα της περιοχής των ερευνών βρίσκεται εντός ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, επαναλαμβάνοντας ότι οι εργασίες πραγματοποιούνται με βάση τις άδειες των αρμόδιων ελληνικών και κυπριακών αρχών.
Παράλληλα, διευκρινίστηκε ότι η Τουρκία δεν είχε λάβει κανένα αίτημα έκδοσης άδειας για τις συγκεκριμένες εργασίες.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου σχολίασε επίσης ότι η Τουρκία εμφανίστηκε να παρέχει συγκατάθεση χωρίς αυτή να της έχει ζητηθεί.
Η Αθήνα απέρριψε, συνεπώς, τον τουρκικό ισχυρισμό περί συντονισμού των ερευνών από την Άγκυρα.
Οι 215 αντι-NAVTEX και τα στοιχεία που αποκαλύπτει η έρευνα
Η υπόθεση του Abeille Marengo δεν παρουσιάζεται ως μεμονωμένο περιστατικό.
Σύμφωνα με την έρευνα του ANT1, η πρακτική της έκδοσης τουρκικών αντι-NAVTEX εμφανίζει συστηματικά χαρακτηριστικά από το 2018.
Από τις 215 αντι-NAVTEX που εξετάστηκαν:
Το 60% αφορά την Κύπρο και το 40% την Ελλάδα, γεγονός που αποτυπώνει τη γεωγραφική κατανομή των τουρκικών αναγγελιών.
Σε 150 περιπτώσεις, η Τουρκία επικαλείται την ασφάλεια των ναυτιλλομένων για την έκδοση των σχετικών προειδοποιήσεων.
Σε 105 αγγελίες, χαρακτηρίζει μη εξουσιοδοτημένους τους διεθνώς αναγνωρισμένους σταθμούς του Ηρακλείου, της Λήμνου και της Λάρνακας.
Σε 47 περιπτώσεις, καταγράφεται αντιγραφή συντεταγμένων, ημερομηνιών και ωρών από ελληνικές ή κυπριακές αναγγελίες, με επανέκδοσή τους από τουρκικό σταθμό.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι 47 περιπτώσεις αντιγραφής στοιχείων, καθώς αντιστοιχούν σε περισσότερες από μία στις πέντε αντι-NAVTEX που εξετάστηκαν.
Σύμφωνα με την έρευνα, σε ορισμένες περιπτώσεις κατά την περίοδο 2019–2020, ο σταθμός της Αττάλειας εξέδιδε δύο διαδοχικές αναγγελίες με διαφορά μόλις λίγων λεπτών.
Με την πρώτη αμφισβητούσε ελληνική δραστηριότητα και με τη δεύτερη αναπαρήγαγε τα στοιχεία της ίδιας δραστηριότητας, εμφανίζοντάς την ως αναγγελία του τουρκικού σταθμού.
Η επανάληψη αυτής της πρακτικής καταγράφεται ως βασικό στοιχείο της τουρκικής τακτικής στο διεθνές σύστημα προειδοποιήσεων.
Το 88% των τουρκικών αντι-NAVTEX εκδίδεται τις εργάσιμες ημέρες
Ένα ακόμη εύρημα της έρευνας αφορά τον χρόνο έκδοσης των τουρκικών αναγγελιών.
Σύμφωνα με την ανάλυση των ψηφιακών αρχείων, πάνω από το 88% των αντι-NAVTEX εκδίδεται από Δευτέρα έως Παρασκευή.
Παράλληλα, σχεδόν οι μισές δημοσιεύονται Παρασκευή ή Δευτέρα.
Το συγκεκριμένο μοτίβο ερμηνεύεται από την έρευνα ως ένδειξη ότι οι αναγγελίες ενδέχεται να ακολουθούν οργανωμένη διοικητική διαδικασία, αντί να αποτελούν αποκλειστικά αντιδράσεις σε έκτακτους κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα.
Πάντως, η χρονική κατανομή από μόνη της δεν αποδεικνύει τον πολιτικό σκοπό κάθε αναγγελίας, αλλά αποτελεί στοιχείο που συνεκτιμάται με το περιεχόμενό τους.
Πώς λειτουργεί το σύστημα NAVTEX και γιατί έχει σημασία
Το NAVTEX αποτελεί διεθνές σύστημα μετάδοσης ναυτιλιακών προειδοποιήσεων και πληροφοριών ασφάλειας προς τα πλοία.
Μέσω αυτού μεταδίδονται σημαντικές πληροφορίες που αφορούν, μεταξύ άλλων, κινδύνους ναυσιπλοΐας, στρατιωτικές ασκήσεις, ερευνητικές δραστηριότητες και άλλες επιχειρήσεις στη θάλασσα.
Η λειτουργία του συνδέεται με την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα και την ανάγκη έγκαιρης ενημέρωσης των πληρωμάτων.
Ωστόσο, το σύστημα δεν διαθέτει έναν ενιαίο μηχανισμό που να εξετάζει και να εγκρίνει εκ των προτέρων την ορθότητα κάθε εθνικής αναγγελίας πριν από τη μετάδοσή της.
Αυτή η ιδιαιτερότητα σημαίνει ότι αντικρουόμενες αναγγελίες μπορούν να μεταδοθούν σε πλοία που βρίσκονται στην ίδια θαλάσσια περιοχή.
Σύμφωνα με την ανάλυση του ANT1, η Τουρκία αξιοποιεί το χαρακτηριστικό αυτό για να προβάλλει μονομερείς ισχυρισμούς αρμοδιότητας και συντονισμού, δίνοντάς τους τη μορφή επίσημων ναυτιλιακών προειδοποιήσεων.
Η έκδοση μιας NAVTEX, ωστόσο, δεν δημιουργεί από μόνη της κυριαρχικά δικαιώματα ούτε αποτελεί απόδειξη διεθνούς αναγνώρισης των ισχυρισμών που περιλαμβάνει.
Το ευρύτερο ζήτημα των τουρκικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο
Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν μια ακόμη διάσταση των ελληνοτουρκικών διαφορών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Άγκυρα προβάλλει τις δικές της θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες και τις αρμοδιότητες έκδοσης ναυτιλιακών προειδοποιήσεων, ενώ η Ελλάδα και η Κύπρος απορρίπτουν τις αναγγελίες που θεωρούν ότι αμφισβητούν τις νόμιμες αρμοδιότητές τους.
Στην περίπτωση του Great Sea Interconnector, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφορά ένα μεγάλο ενεργειακό έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου.
Σύμφωνα με το δημοσιογραφικό συμπέρασμα της έρευνας, η επαναλαμβανόμενη έκδοση αντι-NAVTEX επιτρέπει στην Τουρκία να προβάλλει τις δικές της διεκδικήσεις μέσα από ένα διεθνές σύστημα που έχει σχεδιαστεί για διαφορετικό σκοπό.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι συγκεκριμένες αναγγελίες, παρά τον επίσημο χαρακτήρα τους, δεν αποτελούν από μόνες τους αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων ή αρμοδιοτήτων.
Η υπόθεση του Abeille Marengo, με τις δύο αντικρουόμενες τουρκικές αναγγελίες, και η καταγραφή των 215 αντι-NAVTEX αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα της συνεχιζόμενης αντιπαράθεσης για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες στην περιοχή.
Πηγή